Mã nguồn mở là gì? Vì sao có tầm quan trọng không thể thiếu trong thời kỳ công nghệ

Mã nguồn mở tiếng anh gọi là Open Source đây đại diện cho sự phát triển công nghệ vượt bậc đến ngày nay, không thể không nhận ra sự hiện diện của mã nguồn mở khắp mọi nơi vì nếu chúng ta chưa hiểu thì chưa biết chúng là gì chỉ đơn giản là một website hay đại lại một ứng dụng người lập trình coder , programmer tạo ra nhưng sự tải tiến mã nguồn mở đã và đang len lỏi trong cuộc sống hằng này của chúng ta, trong bài viết lần này chúng tôi sẽ chỉ ra những khái niệm cơ bản, đặc thù , điểm lợi và tầm quan trọng nhất trong SEO giữ MÃ NGUỒN MỞ OPEN SOURCE và MÃ NGUỒN ĐÓNG

 

Khái niệm Mã nguồn mở là gì?

Mã nguồn mở có thể được định nghĩa theo 2 cách như sau:

1/ Nhìn chung nguồn mở – open source đại diện cho tất cả các chương trình có mã code nguồn khả dụng cho phép người dùng hoặc developer có thể sử dụng và chỉnh sửa nếu thấy phù hợp. Các phần mềm mã nguồn mở thường được phát triển dưới dạng cộng tác công khai và cho phép sử dụng miễn phí.

2/ Mã nguồn mở là một dấu chứng nhận thuộc sở hữu của tổ chức Open Source Initiative (OSI) – một tổ chức phi lợi nhuận thành lập vào năm 1998. Các developer phát triển phần mềm có dự định chia sẻ sáng kiến tự do cũng như chấp nhận sự cải thiện và phân phối lại bởi các nhà phát triển khác có thể sử dụng trademark Open Source, nếu các điều khoản phân phối của họ tuân theo Định nghĩa về open source của OSI. Tổng quan, các điều khoản trong Định nghĩa về mô hình phân phối yêu cầu:

– Phần mềm được phân phối khi phân phối lại cho bất kỳ người nào sẽ không phải chịu bất kỳ hạn chế nào.

– Mã nguồn phải ở chế độ khả dụng để bên nhận có thể thực hiện cải tiến hoặc chỉnh sửa.

– License có thể yêu cầu các version cải tiến của phần mềm để đặt tên khác hoặc yêu cầu phiên bản từ phần mềm gốc.

Ví dụ : các bạn có thể thấy Chrome và Cốc Cốc gần như có tương đồng khá nhiều và đều được lấy chung một mã nguồn xây dựng, nhưng ở đây sự vượt trội Google phát triển không những là ở trình duyệt mà nhiều ứng dụng khác nữa nên Google đã trở thành GÃ KHỔNG LỒ không những ở SILICON VALLEY mà còn cho TOÀN THẾ GIỚI biết về mình.

Một ví dụ tương tự khác chúng ta có thể thấy Android được xem hệ điều hành mã nguồn mở rất nhiều hãng điện thoại nổi tiếng cũng lấy Android làm hệ điều hành cơ bản để phát triển ứng dụng trên nền tảng điện thoại.

Vì sao mã nguồn mở quan trọng?

Hợp tác làm việc trên cơ sở trao đổi kiến thức tự do thúc đẩy khả năng sáng chế và phát minh, mã nguồn mở được xem cộng đồng từ một nhóm sau đó trở thành một cộng đồng thực thụ và phát triển rộng. Mã nguồn mở không phải chỉ khoảng 10 năm mà nó có từ rất lâu tức là thời sơ khai của công nghệ nhưng vì tiếng nói cộng đồng mở rất nhỏ không thể sánh với những tên tuổi như Microsoft hay tên tuổi lớn nhưng vẫn âm thầm hoạt động.

Ví dụ, một lập trình viên ở San Jose phát triển một ứng dụng mới, sau đó một lập trình viên khác ở Singapore nghiên cứu ứng dụng và phát minh ra phương pháp để cải thiện phần mềm đó được gọi là một hình thức hợp tác. Kiến thức theo đó được chia sẻ và nhân rộng, cộng đồng sẽ được hưởng lợi từ việc tập hợp các sáng tạo, đổi mới vô hạn. Sự trao đổi này đã tạo nên nhiều phong trào lớn trong làng công nghệ và những ứng dụng từ mã nguồn mở ra đời theo một cách đó và lan rộng. Nhiều người vẫn nhầm hiểu rằng mã nguồn mở chỉ thiên về web, nhưng nó chỉ là một tên gọi chung , nó là tập hợp từ ứng dụng , hệ điều hành, website, ngôn ngữ lập trình…

Trong đó, sự ra đời của Open Source Initiative đã góp phần thúc đẩy sự phát triển của mã nguồn mở, tạo điều kiện cho các sáng kiến trong cộng đồng và giáo dục, cũng như hỗ trợ đưa các sáng kiến thành hội nghị trao đổi.

Các ví dụ nổi bật về mã nguồn mở

Ví dụ nổi tiếng nhất cho mã nguồn mở phải kể đến mạng internet mà chúng ta vẫn đang sử dụng hàng ngày. Trước khi có Google Chrome, cái tên Internet Explorer và Firefox, Opera thống trị nền tảng Application – Web Browser khá lâu nhưng tên gọi mã nguồn mở Chrome đã thống trị trở từ 2012 về sau này.

Các chức năng cơ bản nhất của Internet đều được xây dựng trên các nền tảng công nghệ nguồn mở.

Hệ điều hành Linux điều hành hoạt động của các Web server và ứng dụng Web server Apache được xem là mã nguồn mở thứ hai. Nếu Microsoft có Windows Server thì Linux một mã nguồn mở như Ubuntu cũng là mã nguồn mở là hệ điều hành , phát triển phần mềm ứng dụng trên đó và bảo mật rất tuyệt vời. Và vô số các ứng dụng Internet trên thế giới hiện nay cũng là nguồn mở.

Một số công nghệ nổi bật nhất hiện nay trên nền tảng mã nguồn mở

Các công ty công nghệ lớn như Facebook và Google, thậm chí đã công bố một số cải tiến độc quyền mà họ thực hiện cho cộng đồng nguồn mở.

Những sáng kiến của họ thúc đẩy mã nguồn mở hoạt động đến mức cao cấp như hiện nay, công khai mọi ngóc ngách của việc phát triển phần mềm – ứng dụng dựa trên nền tảng mã nguồn mở. Nếu không có sự hai ông lớn Facebook và Google ủng hộ việc này thì chúng ta vẫn tiếp tục đi sau công nghệ từ rất lâu, công nghệ thực sự cũng sẽ không phát huy hiệu quả cao trong việc kinh doanh cho đến ngày nay cùng với rào cản pháp lý ràng buộc ngày càng lớn.

 

Có thể thấy trào lưu mã nguồn mở là một trong những yếu tố quan trọng phát triển tốc độ cao trong vài thập kỷ qua . Và sự bức phá nền tảng mã nguồn mở đã mở ra nhiều bước đi mới nhất là trong daonh nghiệp nhưng bên cạnh đó sẽ có những sự thiếu xót đế từ nền tảng mã nguồn mở.

Những lỗ hổng từ mã nguồn mở cho việc SEO web thì là như thế nào

Riêng về nền tảng website thì mã nguồn mở sẽ có một số tên rất quen : WordPress, Open Cart, Joomla sẽ là những tên không thể không biết đến như nền tảng của website hiện hành. Mã nguồn mở như WordPress việc bạn làm SEO rất tốt thể hiện bạn có thể thêm một số ứng dụng nhanh chóng mà không cần phải code nhiều. Ngoài ra chúng ta thấy rất dễ dàng xử lý những lỗi cơ bản trên wordpress đối với một số bạn có ít kiến thức về website cũng có thể tự tinh chỉnh được nhờ cộng đồng rộng không những ở VN mà còn ở website quốc tế chia sẻ rộng để bạn tham khảo.

Điểm lợi : Dễ SEO, dễ thêm chức năng

Chúng ta có thể thấy WordPress rất mạnh trong việc phát triển Blog, hay website tin tức nhỏ thì wordpress vẫn luôn là một trong những nền tảng mã nguồn mở được yêu thích và sử dụng nhiều. Nhưng điều bất lợi cho mã nguồn mở SEO web đó chính là phát sinh lỗi từ Plugin vì sự thịnh hành của mình cùng với các Plugin được xem không rõ nguồn gốc sẽ là những tác nhân chính gây ra việc mã nguồn của website bị xâm phạm bất cứ lúc nào vì ngay cả Theme cho nền tảng wordpress cũng sử dụng Free, Plugin Free thì sẽ có những cái giá của nó. Tất nhiên nếu bạn chi tiền khoảng 50$/ giao diện mua trên Themeforest mọi thứ sẽ khác. Plugin bạn bỏ tiền ra mua bản Premium sử dụng theo năm. Đảm bảo website bạn luôn chạy mức ổn định , ít tốn tài nguyên nhất và ít gặp lỗi nhất. Ngoài ra cũng nên cài một số plugin theo dõi sự thay đổi website cũng như các sự truy cập login trái phép từ các Spammer để tránh bị xâm phạm, hãy luôn backup định kỳ theo / tuần/ theo tháng.

Điểm hại :phát sinh từ Plugin miễn phí, giao diện miễn phí.

Hosting : nếu như mã nguồn mở wordpress sau những điểm lợi thì các hosting giá rẻ sẽ khó lòng chạy được nền tảng mã nguồn mở đó . Hiện tại các máy chủ ở Singapore/ Asia/ Đông nam Á của các nhà cung cấp quốc tế đã có mặt để cho việc phát triển website trên nền tảng này có cơ hội phát triển dễ dàng hơn nếu một website nền tảng wordpress ( có traffics thấp ở VN giá hosting/ năm bạn phải trả từ 800 – 1tr/ năm / web) trong khi ở mức tiến khoảng 1t5 / 2 năm ( bạn có thể đặt được 3 website wordpress tương tự với Bandwidth không giới hạn )

về SEO : Thực sự Joomla và WordPress đã biết đến rất lâu trong làng SEO và phát triển mạnh, hiện tại Joomla không được chú ý nhiều trong thời điểm hiện tại nhưng trước đó Joomla được phát triển mạnh không kém nhưng nhìn chung WordPress đã có lợi thế từ năm 2013 cho đến hiện nay ( ở thời điểm năm 2019 ) về cấu trúc URL / Slug quá mạnh mẽ để SEO cho đến việc khả năng tùy biến ( Focus Keywords nhờ các Plugin ) trong khi chúng ta phải cần có các thẻ Meta từ mã nguồn đóng thì mã nguồn mở đã làm nó sẵn trong các Plugin , Sitemap XML cũng thế, cho đến các tỷ lệ lặp từ khóa cho một bài viết quá dễ dàng, bạn biết Google Analytics phát triển để theo dõi hành vi thì WordPress cũng có plugin để làm điều đó . Có thể nói WordPress rất đáng để các doanh nghiệp quan tâm và phát triển.

Doanh nghiệp nào nên sử dụng mã nguồn mở như WordPress : cá nhân, doanh nghiệp Start up, Landing Page ( chạy theo Campaign ) , những chiến dịch thì việc sử dụng WordPress mã nguồn SEO rất tốt , hoặc chỉ thậm chí phát triển One Page thì WordPress có thể khó bị khuất phục nên việc phát triển WordPress một trong những nền tảng mã nguồn mở cho web thực tế rất hữu dụng, ngoài ra chi phí làm WordPress khá rẻ so với những chi phí triển khai một website mã nguồn đóng và bị phụ thuộc vào rất nhiều như triển khai ( Coder/ Programmer )

Thế giới Kinh doanh sẽ không có tỷ phú mang tên Mã nguồn mở?

Nếu có tỷ phú Bill Gates và Microsoft đã không thống trị phần lớn thị trường trong thời gian đấy và cũng không có bất cứ doanh nghiệp nào đầu tư hay sở hữu những thứ Microsoft Partner làm gì cả?

Theo quan điểm cá nhân : Hầu hết đều dựa trên nền tảng mẹ để tạo ra sự độc lập , giống Microsoft, Linux, Ubuntu đều trên 1 cơ sở để tạo ra nét riêng nhưng ở Microsoft là một cái riêng thực sự, họ sử dụng chất xám để biến nó thành một sản phẩm ấn tượng ngần ấy năm cho đến hiện tại. Nền tảng có chữ Microsoft Windows hầu như đã nằm hết ở các giao diện PC/ Laptop.

Nếu mã nguồn mở nghĩa là giấy phép miễn phí, thì chi phí để làm việc cùng với mã nguồn mở phải thấp. Nếu chi phí là một trong những lý do để một khách hàng ôm lấy mã nguồn mở, thì anh ta hoặc cô ta sẽ trả ít hơn cho cái mà họ phải trả cho một phần mềm thương mại làm một chức năng hay công việc nào đó. Một doanh nghiệp công ty mã nguồn mở sẽ vất vả gấp đối so với một công ty thương mại với mã nguồn đóng để kiểm ra số tiền bằng nhau. Họ cần đầu tư một nguồn nhân sự lớn để tạo thành Work Flow hoàn chỉnh có thể đảm nhiệm nhiều thứ. Còn đối thủ thì sẽ không cần nhiều đến như thế.

Giống như việc chia đều phần ăn đã ít lại phải chia cho nhiều người và mọi người liệu có hạnh phúc và đủ no không? vấn đề là chỗ đó.

Có thể sẽ chẳng bao giờ có một tỉ phú đô-la về mã nguồn mở nào cả

Câu nói đó chẳng sai vì khi bạn đã tạo ra giá trị thực sự cho một ứng dụng phần mềm, bạn cũng không thể phân phối nó miễn phí hoài được. Giống như việc khi một Plugin hay phần mềm nào đó bạn được cộng đồng biết đến sử dụng hiệu quả nhưng ở mức độ cơ bản, còn nâng cao nhiều chức năng hơn thì cần phải có chi phí. Có thể Việt Nam chúng ta sẽ ít khái niệm sử dụng tốn phí nhưng ở những quốc gia phương Tây họ rất tôn trọng chất xám, trí tuệ việc sẵn sàng bỏ ra số tiền để sử dụng phần mềm đó là điều bắt buộc, họ được bảo đảm về mặt dữ liệu, khôi phục , và bảo trì định kỳ những bản cập nhật vá lỗi tất nhiên hơn hết như ở phần trên chúng tôi có nói về Plugin không rõ nguồn gốc có thể cài code Malware website của bạn từ từ lọt vào tay hacker lúc nào không hay. Còn đối với những gì có phí , có giá trị nó lại có cái lợi đó nên hầu hết nước phương tây họ nói không với chữ MIỄN PHÍ vì nó không phù hợp quan điểm của họ.

Và ngày nay vẫn chưa có một tỉ phú mã nguồn mở nào cả. Có rất ít tỉ phú đô-la ở thời đại này. Là nhà phát triển Microsoft trung bình như bạn thì chắc chắn không phải là một trong số đó.

Hãy luôn tin vào việc rằng sẽ không có tỷ phú mã nguồn mở nào cả vì nó sẽ chẳng xảy ra chỉ là mã nguồn mở được phát triển thành một mã nguồn đóng thực sự lúc đó sẽ có tỷ phú. Nếu chúng ta thực thi kế hoạch của chúng ta đúng đắn, chúng ta sẽ tạo ra một mớ các triệu phú đô-la về hệ điều hành. Chúng ta quan tâm về những nhà phát triển và những người đã tạo ra giá trị thực sự trong những công ty đó sẽ nhận được phần thưởng xứng đáng.

Nếu nói sự thiếu hụt tỷ phú kinh doanh mã nguồn mở có thể rất khó để đạt điều này – mã nguồn mở là một bước tiến quan trọng để cân bằng việc kinh doanh phần mềm trong lĩnh vực phần mềm nếu không có sự cạnh tranh mã nguồn mở trong một số ứng dụng đồng chức năng thì lấy giá gì mà có thể ngăn cản nổi giá của các sản phẩm mã nguồn đóng tăng lên vùn vụt. Thế độc tôn mã nguồn đóng là thế rất riêng biệt, độc lập. Việc nhân bản phần mềm một cách in tiền hợp pháp của các công ty phần mềm , lợi nhuận thu được thông thường vượt qua số 80% rất nhiều , nhất là các công ty về website đã quá am hiểu việc clone web dễ dàng như thế nào rồi.

Sự phát triển mã nguồn mở cùng chức năng với mã nguồn đóng khoảng 50 – 60% có thể tiết kiệm khá nhiều về sự cạnh tranh vốn không dành cho những người khởi nghiệp có vốn hạn chế mà buộc phải xài phần mềm có bản quyền là điều không thể. Nếu bạn muốn trở thành một tay “đại gia” bằng cách xây dựng một công ty phần mềm mã nguồn mở, thì tôi xin lỗi, vì bạn đã chọn nhầm ngành rồi. Bạn sẽ chỉ đủ kiếm sống, hoặc thậm chí là dư giả một chút. Vì bạn thu về chi phí rất thấp có thể nói chỉ nhỉnh hơn lương quản lý đôi chút không thể giúp bạn làm giàu

Nhưng bạn sẽ không trở thành một người giàu có được như Bill Gates hoặc Paul Allen, bằng cách bòn rút người dùng quá đáng để hốt lợi nhuận như các công ty phần mềm thương mại đã được hưởng trong rất nhiều năm qua.

Nhưng có một điều đáng chú ý. Có những triệu phú thực sự – trong các tỷ phí – những người đã dựa trên mã nguồn mở .  Giống như hai nhà Sáng lậ Google : Larry Page và Sergey Brin hoặc Founder đình đám Youtube họ kiếm ra tiền khi họ xây dựng dịch vụ bên cạnh mã nguồn mở với phần mềm mở chức không phải họ làm giàu từ mã nguồn mở vì mã nguồn mở giống như tập hợp những gì miễn phí mà cộng đồng chia sẻ còn lại chúng ta, b ản thân bạn, dịch vụ nào triển khai trên nó để xây dựng một cái riêng thì họ cần phải đầu tư rất nhiều.

Những vấn đề thực sự khi bạn đang có một mã nguồn mở

– Thứ 1 : cập nhật phiên bản. Nếu bạn sử dụng một source “Original nguyên bản” thì chuyện cập nhật phiên bản hay không cập nhật không ảnh hưởng đến ai cả. Nhưng nếu là một trong những Programmer thì tất nhiên bạn sẽ phát triển website của khách hàng theo cách của bạn, chỉnh sửa ,code , hay để đáp ứng công việc theo ý thích hoặc đáp ứng nhu cầu khách hàng có thể nhất. Lúc này việc cập nhật phiên bản sẽ làm bạn hơi gặp rắc rối vì có một số thứ chỉ hoạt động ở bản cũ mà bản mới lúc chạy được lúc lại không , bắt đầu đã xuất hiện ra những lỗi. Chưa kể những cập nhật mã nguồn mở mới có phù hợp hay hỗ trợ đoạn code của bạn hay không hoặc bạn phải lên Google gõ tìm ra những lỗi này nữa cơ. Những bản cập nhật sẽ là hầu hết những bản vá lỗi . Thôi thì hãy sống chung với phiên bản cũ hoặc bạn có thể up phiên bản gần đó sẽ tốt hơn. Nhất là trong vấn đề SEO thay đổi nhiều quá cũng không phải vấn đề hay của nó.

 

– Thứ hai: Tuy nhiên những vấn đề bảo mật thì cũng không phải hoàn toàn có thể những nguy hiểm luôn rình rập cho dù cũ hay mới, tất nhiên ở những bản cũ sẽ dễ bị hơn, thông thường phát sinh ở plugin hoặc mã độc là nhiều nhất, nếu đang yên bình  sẽ không có vấn đề gì xảy ra được cả. Những rình rập khi những malware phát tán và đó là những gì phát sinh khi sử dụng mã nguồn mở là thế, ngoài ra có thể một số phiên bản chưa cập nhật lỗ hổng cũng được đào sâu để hacker lợi dụng tấn công. Nhưng cũng có điều bạn nên nhớ cộng đồng mã nguồn mở đã phát triển rộng và những lỗi bạn gặp chắc rằng cũng khoảng 90% bạn tìm ra được câu trả lời trên Google Search đây cũng sẽ xem tín hiệu bạn có thể an tâm hơn. Hiện nay theo tình hình mà các website mã nguồn WordPress thì đã có rất nhiều công cụ Password Finder tức là nó có thể dò pass và id tự động cái nào trùng thì sẽ chính tức take owner quyền kiểm soát của quản trị và chèn code hay gì đó . Bất kỳ vấn đề gì đó thì khuyên bạn nếu đăng nhập quản trị hãy luôn đăng nhập/ Login ở ẩn danh ( Privacy Browser ) sẽ là tốt nhất.

– Thứ ba: tùy biến. Thật không dễ dàng gì để tùy biến một mã nguồn mở với nhiều sự phát triển cộng đồng, đây việc rất khó. Việc này yêu cầu bạn am hiểu rất nhiều về bản cập nhật mới , cũng như một mã nguồn mở với vô vàn thay đổi khác. Bởi mỗi mã nguồn mở được thiết kế ra nhằm đáp ứng nhu cầu của một lớp đối tượng nào đó, để phục vụ một nhóm đối tượng khác hoặc nhiều thứ sâu rộng hơn. Để giữ lại nguyên bản hay thêm một vài tùy chỉnh bên trong cấu trúc như WordPress không đơn giản mà còn phải đảm bảo việc vận hành như cũ thật khó. Đây được xem điểm trừ lớn nhất trong mã nguồn mở.

 

Mã nguồn đóng:

– Mã nguồn đóng: nếu bạn đã quen việc sử dụng công cụ có sẵn như mã nguồn mở mã nguồn đóng thực sự yêu cầu bạn ở mức cao hơn, học hỏi nhiều hơn, CSS , HTML , mô hình MVC ( Model – View – Control ) là cơ bản. PHP , ngôn ngữ như ASP, ASP.net ) Database lớn như SQL SERVER… ôi và rất nhiều thứ khác của Javascript … chưa kể nếu chỉ là để phát triển bạn còn phải biết vận hành bảo mật cho website hay hệ thống.

Điểm cộng lớn của mã nguồn mở : Private , kín , và không share hay public , do chính bạn tạo nên và tinh chỉnh vì nếu tiết lộ đồng nghĩa với việc cho người ngoài tham gia hệ thống và từ đó những người khác có thể tìm ra các lỗ hở đến tấn công. Khả năng tùy chỉnh ở mã nguồn đóng dễ dàng hơn so với mã nguồn mở, hạn chế rủi ro show up những lỗi mắc phải , mặc dù vậy về vấn để bảo mật ngay cả hệ thống nào cũng bị không ít thì nhiều ở mã nguồn mở tỷ lệ bị tấn công nhiều hơn mã nguồn đóng. Nhưng quan trọng cần được khắc phục kịp thời . Vì nếu chỉ lo về vấn đề xây dựng và thiết kế mà quên đi việc bảo mật nó thì bạn sẽ gặp phải vấn để quan trọng có thể một ngày nào đó website của bạn sẽ ra đi không một lý do nào cả. Hack by Someone.

 

Tuy nhiên, một số nguyên nhân khác mã nguồn đóng khá phụ thuộc về khả năng tương tác chỉ do một nhóm hay cá nhân xây dựng, nên việc phát triển độc lập như thế khiến cho bạn rất khó để chữa những lỗi so với mã nguồn mở. Mã nguồn mở đối diện nguy cơ bản mật nhưng họ lại được cộng đồng hỗ trợ còn đối mã nguồn đóng, bạn xây được thì bạn phải bảo vệ được chứ không ai hiểu hay can thiệp vào việc xây hay việc dựng bảo mật của bạn được cả. Thực tế này khiến cho nhiều website được viết dạng đóng chứa lỗi bảo mật rất nhiều và hầu như site nào “made by chính mình” cũng dính ít nhất từ 3 lỗi trở lên.

Kết luận

Đóng hay mở thực chất không quan trọng, đối với khách hàng như thế nào thì cần một web , one page, 1 web campaign hoạt  động như thế nào , chi phí của nó hợp lý với họ, Có những doanh nghiệp họ cần xây dựng cái rất riêng thì mã nguồn đóng rất hữu dụng, còn lại đa số mã nguồn mở sẽ là sân chơi của phần còn lại, giống như Android và iOS không khác chút nào. Tùy vào tình huống và quyết định của khách hàng mà chúng ta có thể triển khai nó một cách đúng đắn và hợp lý.

 

Nguồn : Tham khảo và tổng hợp Internet

About the author